على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
677
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كردن . و كم زور كردن . بىتابانه ( bi - t b ne ) م ف . پ . به زودى و فورا . و به خودى خود . بىتابى ( bi - t bi ) ا . پ . بىصبرى و ناشكيبائى . و ناتوانى و درماندگى . بيتال ( bit l ) م ف . پ . - مأخوذ از هندى - بىوقت و بىهنگام . بيت الخلاء ( baytol - xal ) ا . پ . - - مأخوذ از تازى - ادبخانه و جاى لازم و متوضا و آبشتگاه و فرناك و آبشتنگاه . بيتالمال ( baytol - m l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نره و آلت رجوليت . بىتأمل ( bi - taammol ) و بىتأملانه ( bi - taammol ne ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بدون صبر و درنگ . و بدون انديشه و فكر . و غقلة . بيتان ( bit n ) م ف . پ . - مأخوذ از هندى - بىسرود و بىآهنگ . بيتانه ( bit ne ) ا . پ . بلغت زند و پازند بيگانه و اجنبى . بيت بيت ( bayt - bayt ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - خانه به خانه . بيت بيت ( bayta - bayta ) ا . ع . فلان جارى بيت بيت : فلان همسايهء من است . مر . بيت . بيتة ( bitat ) ا . ع . شبگذارى . و قوت شبانه . بىتحاشا ( bi - tah c ) ص . پ . گستاخ و متهور . بىتحاشانه ( bi - tah c ne ) و بىتحاشى ( bi - tah ci ) م ف . پ . بطور بىباكى و بىپروائى و گستاخى و متهورانه . بىتدبير ( bi - tadbir ) ص . پ . بىانديشه . و بيفكر . و غافل . و بىملاحظه . و بىپروا . بىترتيب ( bi - tartib ) ص . پ . بىنظم و بىقاعده و بىنظام . و عارى از ترتيب . بىتردد ( bi - taraddod ) و بىترديد ( bi - tardid ) . م . ف . پ . بىگمان و بىشك و شبهه . بىتشويش ( bi - tacvic ) ص . پ . خالص و بدون آميختگى . بىتصديع ( bi - tasdi ' ) م ف . پ . بىرنج و بدون زحمت . بىتعلق ( bi - taalloq ) ص . پ . بدون علاقه و بدون بستگى . بىتعلقى ( bi - taalloqi ) ا . پ . عدم علاقه . و عدم بستگى به چيزى . و آزادى . بىتفاوت ( bi - taf vot ) م ف . پ . عدم فرق چيزى نسبت به ديگرى . بىتقريب ( bi - taqrib ) م ف . پ . بىسبب و بدون دليل واضح . و بىتقريب و بىوقت : بيهوده و بىهنگام . بىتقصير ( bi - taqsir ) ص . پ . بدون قصور و بدون كوتاهى . بىتكلف ( bi - takallof ) م ف . پ . بدون تكليف و نوازش . و بدون خوشآمدى . و از روى خلوص دوستى . و ناگهان و بىخبر . و غفلة و يك دفعه . بىتكلفى ( bi - takallofi ) ا . پ . عدم تكلف و نوازش . بيتل ( baytal ) ا . پ . - مأخوذ از بيت المال تازى - خزانهء عامه . بيت لحم ( bayt - lahm ) و ( bayt - laham ) ا خ . پ . - نام شهرى در فلسطين مولد حضرت عيسى و اكنون داراى 8000 نفر جمعيت است . بىتمنا ( bi - tamann ) ص . پ . راضى و خشنود . بىتميز ( bi - tamiz ) ص . پ . بىبصيرت و بىدانش . و بىسليقه . و چركين . بىتميزى ( bi - tamizi ) ا . پ . بىدانشى و بىسليقگى . و چركينى . بىتن ( bi - tan ) ص . پ . ناقص . بيتوتة ( baytutat ) م . ع . بات فلان بيتا ( از باب ضرب ) : در شب درآمد فلان . و بات بيتوتة : شب گذاشت . و بت القوم بهم و عندهم : شب كردم نزد قوم . و بات يفعل كذا بيتا و بياتا و مبيتا و بيتوتة ( از باب ضرب و سمع ) : بشب كرد چنين كما يقال ظل يفعل كذا يعنى بروز كرد چنين . بيتوته ( baytute ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شب زندهدارى و نخوابيدن در شب . و بيتوته كردن ف ل . : شب زندهدارى كردن . و شب نخوابيدن . و تا صبح بيدار بودن . بىتوجه ( bi - tavajjoh ) ص . پ . بىخبر و غافل . و نامهربان و بىمحبت . بىتوزكانه ( bituzak ne ) ص . پ . بىنظم و بىترتيب . و بر خلاف عادت . بىتوشگى ( bi - tovcegi ) ا . پ . بىزادى . بىتوشه ( bi - tovce ) ص . پ . بىزاد . و بىكمك . و فقير . بىتوفيق ( bi - tavfiq ) ص . پ . بىسازوارى . و كمبخت . و آنكه كارهاى خوب با او وفق و سازوارى ندارند . بىتوقف ( bi - tavaqqof ) م ف . پ . بىدرنگ و بىتأمل . بىته ( bi - tah ) ص . پ . ظرفى كه كعب نداشته باشد . و بىنشان . و ناشكيبا . و ياوهگو . بيتى ( bayti ) ص . پ . متعلق و منسوب به بيت و خانه . بىتيمار ( bi - tim r ) ص . پ . بىپرستار و غمخوار . بيث ( baysa ) ا . ع . تركهم حيث بيث يعنى گردانيد ايشان را متفرق و پريشان .